RK Werkliedenvereeniging Haps
In 1931 werd in Haps de Rooms-Katholieke Werkliedenvereniging opgericht.
Deze vereniging was aangesloten bij het RK Werkliedenverbond (RKWV) dat in 1925 was ontstaan na het samengaan van het Bureau van de Rooms-Katholieke Vakorganisatie en de Federatie der Diocesane Volks- en Werklieden-verbonden. De organisatie was zowel een vakbond (gericht op de behartiging van de materiële belangen van arbeiders) als een standsorganisatie (gericht op de geestelijke vorming van arbeiders). Katholieke geestelijken hadden een functie in de RKWV.
De wortels van het RKWV liggen in de tweede helft van de negentiende eeuw. Al vóór 1891 bestonden er katholieke initiatieven om arbeiders te organiseren, zoals lokale vakverenigingen en de RK Volksbond. De pauselijke encycliek Rerum Novarum (Latijn voor ‘Over de Nieuwe Dingen’) uit 1891 gaf echter een belangrijke impuls. Hierin werd aandacht gevraagd voor de sociale kwestie en de positie van arbeiders.
De katholieke kerk wilde een alternatief bieden voor socialistische bewegingen. Priesters stimuleerden de oprichting van arbeidersverenigingen waarin geloof en sociale belangen samengingen.
Over de Werkliedenvereniging in Haps is weinig bekend, maar de oprichting van een RKWV-afdeling in Haps in 1931 moet worden gezien tegen de achtergrond van:
• de landelijke organisatie van het Rooms-Katholiek Werkliedenverbond (RKWV) opgericht in 1925
• de sterke katholieke structuur in het Land van Cuijk
• de economische crisis van de jaren dertig
In deze periode werden in veel dorpen in Oost-Brabant alsnog lokale afdelingen opgericht, vaak relatief laat vergeleken met industriesteden. Haps was een klein agrarisch dorp waardoor organisatie van arbeiders pas echt op gang kwam toen economische problemen (werkloosheid, lage lonen) toenamen.
De oprichting in 1931 past dus precies in de crisisjaren, waarin de behoefte aan sociale organisatie en ondersteuning groeide.
Op de vlag zie je een afbeelding van St. Jozef. Veel werkliedenverenigingen hadden St. Jozef als patroonheilige, omdat hij werd gezien als de beschermheilige van de arbeiders.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het RKWV in 1941 door de Duitse bezetter opgeheven.
Het RKWV werd in 1945 heropgericht, maar kreeg nog in hetzelfde jaar een nieuwe naam: Nederlandse Katholieke Arbeidersbeweging (KAB).
In 1956 vierde de vereniging haar 25-jarig bestaan waarbij een groot aantal jubilarissen in het zonnetje werden gezet.
Voor v.l.n.r. Piet Gerrits, Cornelis Verberk, Hen Lamers, Koos Lamers, Piet Raafs, Marte Verbiezen, Jan Hesen, Piet van den Heuvel, Hannes van Heuij
2e rij Mevr Piet Gerrits, Mevr C Verberk, Thij van den Boom, Mevr T vd Boom, Mevr M Theunissen, Mevr P Raafs, Marte Teunissen, Mevr M Verbiezen, Mevr Piet Reijnen, Mevr Jan Hesen, Mevr Toon van Wanroij, Mevr P. vd Heuvel, Harrie Gal, Mevr H. vd Heuij
Achter Mevr A vd Heuvel, Arnold van den Heuvel, Dries Thijssen, Piet Reijnen, Toon van Wanroij, Mevr H Gal.
Op 1 januari 1964 veranderde de organisatie haar naam opnieuw, deze keer in Nederlands Katholiek Vakverbond (NKV), waarbij de standsorganisaties werden opgeheven.
De NKV en het NVV gingen vanaf 1976 samen in de Federatie Nederlandse Vakbeweging (FNV). Deze werd daarmee de grootste vakcentrale van Nederland, wat ze momenteel nog steeds is. Pas in 1982 gingen het NVV en het NKV formeel op in de FNV.
Tot voor ongeveer 20 jaar geleden heeft Haps nog een afdeling van de FNV Bouw- en Houtbond gehad waarna het samenging met Cuijk.
De Katholieke Arbeidersjeugd (KAJ), informeel “kajotters”, was tussen 1945 en 1965 een katholieke jeugdbeweging in Nederland voor werkende jongeren tussen 17 en 23 jaar. Ze richtten zich op vorming, ontspanning en belangenbehartiging. In 1965 fuseerde de KAJ en de vrouwelijke tegenhanger (VKAJ) tot de Katholieke Werkende Jongeren (KWJ), die later deels opging in de FNV. Ook Haps heeft een KAJ afdeling gehad, getuige de onderstaande vlag. Wanneer de KAJ in Haps is opgericht en weer is opgeheven is onbekend.
Het verhaal van de vakbonden in Haps is verre van compleet. We blijven dan ook nog steeds op zoek naar meer informatie over de vakbonden, met name de RK Werkliedenvereniging en de Kajotters, zoals:
• namen van (bestuurs)leden
• activiteiten en bijeenkomsten
• herinneringen, foto’s, documenten of voorwerpen
• verhalen over de overgang naar KAB, NKV en FNV
Heeft u zelf informatie, of kent u iemand die hierover kan vertellen? Dan komen wij graag met u in contact.
Mail: info@hapsheem.nl (tav Mark Hendriks)